دوره ي چند ساله ملي شدن صنعت نفت،دوره اي بود كه مشاركت سياسي مردم در جامعه ي ايراني به اوج خود رسيدو احزاب و گروههاي گوناگون با استفاده از فضاي نسبتا باز سياسی در ميدان سياست آن روزها شكل گرفت و مطبوعات سياسي نيز چهره ي جديدي از خود جلوه دادند .

هانطور كه در طيف چپ ،احزاب سياسي زيادي در آن روزها پديدار شدند در طيف راست نيز گروهايي از ناسيوناليست هاي ايراني بصورت سازماني درون عرصه سياست گرديدند.برخي از اين احزاببه علت تشكيل آني و هيجاني پس از فروكش كردن تب ملي شدن صنعت نفت اندك اندك از شدت فعاليتها كاستند و برخي نيز پس از مدتي بكلي ناپديد شدند .احزابي چون سومكا ( حزب سوسياليست ملي كارگران ايران) به رهبري داوود منشي زاده ويا حزب آريا به رهبري هادي سپهر و حزب كبود به رهبري حبيب الله نوبخت ازاين دسته بودند.برخي ديگر از گروه هاي ناسيوناليست كه بر پايه ي آرماني استوار و برنامه اي روشن پايه گذاري شده بودند توانستند تا سالهاي پسين كوشندگي هايملي خود را ادامه دهند.گروه ها و احزابي كه از درون مكتب پان ايرانيسم بيرون آمده بودند از دسته دوم به شمار مي رفتند.يادآوري مي شود كه گروهي از ناسيوناليست هاي ايران در سال 1326 نام پان ايرانيسم را از براي انديشه هاي ملي خود برگزيدند. با آغاز جنبش ملي در پايانه هاي دهه 20 خورشيدي پان ايرانيست ها تصميم گرفتند تا وارد مرحله حزبي گردند.آن دسته از پان ايرانيست ها كه گام گذاردن به سيسنم حزبي را مناسب نمي ديده ويا اين تصميم را شتابزده مي پنداشتند در مجموعه اي بنام " سازمان پان ايرانيست يا پرچمداران پان ايرانيسم " گردآمدند.

در آغاز مرحله ي حزبي نيز "حزب پان ايرانيست بر بنياد ملت ايران "به رهبري محسن پزشكپور ( كه از سال 1320 تا گزينش نام پان ايرانيسن در سال 1326 و در مراحل بعدي رهبري اين گروه از ملي گراها را برعهده داشت) تشكيل شد.پس از چندي با آشكار شدن اختلافهاي سليقه اي ميان رهبران اين حزب گروهي از پان ايرانيست ها به رهبري داريوش فروهر از حزب جاش ده و "حزب نبرد ايران " را تشكيل دادند.حزب پان ايرانيست نيز با تغييرات جزئي در سال 1330 بانام " حزب پان ايرانيست برينياد مكتب پان ايرانيسم " رسما تشكيل شد.( دي ماه 1330)

پس از تغيير پسوند حزب پان ايرانيست ، حزب نبرد ايران به " حزب ملت ايران بر بنياد مكتب پان ايرانيسم " تغيير نام داد.(كه در كنگره دوم جبهه ملي پسوند پان ايرانيسم از انتهاي نام اين حزب حذف شد)

بدين ترتيب گروههاي سه گانه پان ايرانيست از آغاز جنبش ملي شدن صنعت نفت با تمام نيرو وارد عرصه سياست شده و مبارزات ملت ايران را بر عليهاستعمار شدت بخشيدند.گفتني است پان ايرانيست ها با مطرح كردن شعار "ملي كردن نفت در سرتاسر ايران " قلمرو مبارزات ملي را از جنوب خارج كرده و به همه ي ايران سريان دادند.در اين ميان پان ايرانيست ها و بويژه گارد اين حزب (مشكي پوش ها ) بيشترين سهم را در مبارزات خياباني عليه عناصر كمونيست و توده اي به خود اختصاص دادند و با برگزاري ميتينگهاي هزاران نفري شور و اشتياق مردمي را براي پيشبرد اهداف ملي دوچندان كردند.البته در اين ميان هموندان سومكا نيز كه با لباس شبه نظامي و پوتين و برزين در ميتينگ ها و خيابانها حضور به هم رسانيدند در برابر اوباش صف آراي كردند.اندامان حزب ملت نيز پس از انشعاب از حزب پان ايرانيست با انيفورم هاي رسمي و سبز رنگ در ميدان مبارزات حاضر بودند.

گفتني است شوند انشعاب داريوش فروهر از حزب اصلي ،همانطور كه سرور محسن پزشكپور نيز بارها بيان داشتند نه اختلاف در آرمان بلكه اختلاف در تاكتيك و شيوه ها مي بود.

با اين مقدمه توجه خوانندگان و سروران را به چند نمونه از نشريه هاي ملي كه در آن دوران به چاژ مي رسيد جلب مي نماييم.ياد آوري ميشود روزنامه خاك و خون ارگان حزب پان ايرانيست ،روزنامه آپادانا ارگان حزب ملت و روزنامه پرچمدار ارگان سازمان پان ايرانيست بود.

سرور محسن پزشکپور

پزشکپور.دفتر مرکزی حزب.تهران

دکتر داوود منشی زاده (زبان شناس و عضو حزب نازی آلمان بود.وی در جنگ برلن در سال ۱۹۴۵ از مفصل پا آسیب دید.) در بازگشت به ایران حزب سوسیالیست ملی کارگران ایران (سومکا) را پایه گذاری کرد.

عده ای از اعضای حزب سومکا

برای دیدن تصوبر بیشتر از پان ایرانیست ها کلیک کنید